Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
Muzeum Narodowe w WarszawieObraz Jacka Malczewskiego Przy fortepianie, odzyskana dzięki straniom Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu polska strata wojenna, został w 2020 roku oficjalnie przekazany do MNW. Dziś na wrócił na należne mu miejsce w Galerii Sztuki XIX Wieku.
Obraz przedstawia siostry artysty – Helenę i Bronisławę. Dzieło znajdowało się prawdopodobnie w kolekcji rodzinnej Heleny Karczewskiej i nie było prezentowane na żadnej z licznych wystaw Malczewskiego.
W 1936 roku Rafał Malczewski, syn artysty, zaoferował Muzeum Narodowemu w Warszawie kupno kolekcji Heleny Karczewskiej. Obraz trafił do zbiorów MNW 5 lipca 1937 roku i zapewne pozostawał w nich aż do wybuchu Powstania Warszawskiego. Po upadku powstania duża część zbiorów znajdujących się jeszcze w mieście została zrabowana lub uległa zniszczeniu, inne wywieziono do składnic na Dolnym Śląsku, w Austrii i Niemczech.
W 1997 roku obraz został zakupiony na aukcji w USA. W listopadzie 2019 roku Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dziś Ministerstwo Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu) otrzymało z MNW informację, że obraz został wystawiony na sprzedaż w domu aukcyjnym Roseberys w Londynie. Po negocjacjach ministerstwa z właścicielem – Kevinem McCormackiem – zdecydował on o bezinteresownym zwrocie obrazu do Polski. Za ten gest, rzadko spotykany w praktyce restytucyjnej, ofiarodawca został uhonorowany dyplomem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Obrazy Jacka Malczewskiego w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie
Przy fortepianie to kolejna polska strata wojenna, która powróciła do MNW dzięki staraniom Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu, ale pierwszy obraz Jacka Malczewskiego, którego restytucja zakończyła się sukcesem.
Dorobek Malczewskiego, uznawanego za jednego z najważniejszych malarzy polskich przełomu XIX i XX w., prezentowany jest w stałej ekspozycji Galerii Sztuki XIX Wieku MNW, w sali symbolizmu oraz w przyległym doń gabinecie. Wśród znanych prac znajdują się przedstawienia związane z martyrologia sybirską, interpretacje wątków romantycznej poezji Słowackiego (Śmierć Ellenai), portrety, jak słynny Hamlet polski, obrazy śmierci i losu artysty oraz jego wizerunki własne. Węzłowymi, silnie zespolonymi tematami sztuki Malczewskiego są: ojczyzna, problem artystycznej kreacji, Thanatos.
Zachęcamy do wysłuchania podcastu poświęconego niezwykłym losom obrazu:
Odkryj cyfrowe zbiory Muzeum Narodowego w Warszawie i poznaj tysiące dzieł sztuki — od malarstwa i rzeźby po grafikę, fotografię oraz rzemiosło artystyczne. Przeglądaj obiekty, twórców i kolekcje, poznając ich historię dzięki szczegółowym opisom oraz wysokiej jakości reprodukcjom. Odwiedź stronę i zobacz bogactwo zbiorów MNW z dowolnego miejsca i o każdej porze.
11 września – 13 grudnia 2026Gmach Główny MNW
14 maja – 25 października 2026 Muzeum Rzeźby im. Xawerego Dunikowskiego w Królikarni
