Zbiory Sztuki Starożytnej

Zbiory Sztuki Starożytnej w MNW to największy i najważniejszy w Polsce zespół zabytków związanych ze starożytnymi (sprzed 476 roku n.e.) kulturami basenu Morza Śródziemnego, Egiptu oraz Bliskiego Wschodu. Należą do niego dzieła sztuki i wyroby rzemiosła: między innymi ceramika, naczynia szklane, biżuteria, broń, rzeźba kamienna, obiekty z drewna.

W skład Zbiorów wchodzi kilkanaście tysięcy obiektów, podzielonych według klucza geograficzno-kulturowego na trzy kolekcje: Kolekcję Sztuki Starożytnego Bliskiego Wschodu, Kolekcję Sztuki Starożytnego Egiptu oraz Kolekcję Sztuki Antycznej (Grecja, Rzym i Etruria).

Wizytówką Zbiorów jest wspaniały zbiór greckiej ceramiki malowanej, z unikatowym naczyniem z przedstawieniem poetki Safony. Ważna grupa obiektów pochodzi także z Egiptu – wśród nich cenny papirus zawierający tekst Księgi Umarłych. Wiele obiektów związanych jest z nowożytnym kolekcjonerstwem i  polskimi fascynacjami kulturą antyczną – w tym rzymski relief triumfalny ukazujący cesarza Karakalli i Julii Domny.

Najcenniejsze obiekty można zobaczyć w Galerii Sztuki Starożytnej , w której prezentowanych jest około 1800 zabytków egipskich, bliskowschodnich, greckich, etruskich i rzymskich.

Kurator Zbiorów Sztuki Starożytnej

Tomasz Dziurdzik
e-mail: tdziurdzik@mnw.art.pl

Zespół

Małgorzata Korzeniowska
e-mail: mkorzeniowska@mnw.art.pl

Kacper Laube
e-mail: klaube@mnw.art.pl

Bartłomiej Żurawski
e-mail: bzurawski@mnw.art.pl

Historia Zbiorów

Zbiory Sztuki Starożytnej są wyrazem głębokich związków kultury polskiej z dziedzictwem antyku. Początków ich historii można upatrywać w kolekcji powołanego w 1862 roku Muzeum Sztuk Pięknych. W roku 1866 w jego inwentarzu znajdowało się ponad sto zabytków starożytnych – głównie rzymskich i egipskich. W 1869 roku udostępniono je w Muzeum Starożytności mieszczącym się w Pałacu Kazimierzowskim, przemianowanym w 1871 roku na Gabinet Archeologiczny. Trzydzieści lat później kolekcja liczyła około 2300 dzieł, pochodzących głównie z darów od osób prywatnych.

Zbiór znacznie rozrósł się w okresie międzywojennym. Pozyskano obiekty z wykopalisk archeologicznych – polsko-francuskich badań (lata 1937–1939) na stanowisku Edfu, w Egipcie, pod kierownictwem Kazimierza Michałowskiego. W 1938 roku w nowym gmachu MNW otwarto ekspozycję sztuki starożytnej. Podczas II wojny światowej kolekcja doznała olbrzymiego uszczerbku, podobnie jak inne zbiory w Polsce.

Po wojnie, w 1946 roku, Związek Muzealników Polskich podjął uchwałę, że w MNW powstanie centralny zbiór sztuki starożytnej w Polsce. Kierowano się założeniem, że lepiej rozbudować jedną kolekcję, niż wiele rozproszonych, szczątkowych. W rezultacie do Warszawy trafiły zabytki ze zbiorów poniemieckich oraz prywatnych kolekcji polskich. W 1958 roku ZSRR zwrócił zabytki kolekcji gołuchowskiej. Istotnym uzupełnieniem były obiekty pozyskane dzięki wykopaliskom MNW w Myrmekionie na Krymie, a później także pracom Uniwersytetu Warszawskiego w Egipcie, Syrii, Iraku, Sudanie i na Cyprze. W miarę powiększania kolekcji część zabytków została zwrócona do macierzystych instytucji: do Gołuchowa, Pałacu w Wilanowie, Muzeum Narodowego w Szczecinie i innych.

Obowiązujące obecnie regulacje prawne sprawiają, że głównym źródłem wzbogacania kolekcji są zakupy i dary. Uzupełniają ją także depozyty zaprzyjaźnionych instytucji w Polsce i na świecie, zwłaszcza Uniwersytetu Warszawskiego i Musée du Louvre.