Czas na sztukę!

Czas na sztukę!

Masz wolny wtorek i ochotę na solidną dawkę wiedzy? Cykl popularyzatorskich wykładów powstał z myślą o seniorach oraz wszystkich, którzy interesują się malarstwem, rzeźbą, grafiką i architekturą. Podczas spotkań przyglądamy się bogatej kolekcji MNW z różnych, często zaskakujących perspektyw. Przy wykładem zachęcamy do skorzystania z kart pracy, będących zaproszeniem do samodzielnej interpretacji dzieł sztuki.

Termin: wtorek, godz. 13.00, karta pracy dostępna w Punkcie Informacji od godz. 12.00
Czas trwania: ok. 60 minut
Miejsce zbiórki: Hol Główny MNW, kino MUZ
Dla kogo: seniorzy, dorośli, młodzież
Zasady udziału: wstęp wolny, ilość miejsc ograniczona

HARMONOGRAM

13 stycznia

Światło i kolor w malarstwie impresjonizmu / Monika Jabłońska

Czy malowanie światła było czymś nowym? Impresjoniści pokazali je w zupełnie inny sposób niż ich poprzednicy. Zamiast dokładnych konturów skupili się na chwilowym wrażeniu – migotaniu światła, zmieniających się barwach i atmosferze danej pory dnia. Ich paleta kolorów znacznie się rozszerzyła, bo korzystali z nowych farb i wiedzy o optyce. Prawa widzenia, kontrasty i czyste barwy zaczęły odgrywać w malarstwie kluczową rolę, czyniąc obrazy jaśniejszymi i bardziej żywymi.

20 stycznia

Moda od podszewki / Ewa Krawczyk

Wykład poświęcony rzadko pokazywanym wewnętrznym stronom ubiorów z XVIII i XIX wieku. Spojrzenie na nie z tej perspektywy odkrywa wspaniałą konstrukcję – widoczne stają się krój, usztywnienia, tuneliki na fiszbiny i wiele innych praktycznych elementów stanowiących szkielet ubioru. Zwrócimy również uwagę na pracowników branży modowej, głównie krawcowe, i ich naukę zawodu.

27 stycznia

Nagość i akt w sztuce nowożytnej / Karolina Szymankiewicz

Czy w Europie w dobie triumfu kontrreformacji i zaciekłych walk na tle religijnym akceptowano nagość w sztuce? Jakie sceny mogły być pretekstem do ukazania aktu, a kiedy nadawano mu znaczenie symboliczne? Czy nagość na obrazach miała uczyć, cieszyć oczy, czy jedynie gorszyła? Podczas wykładu porozmawiamy o różnych znaczeniach nadawanych nagości w nowożytnej sztuce europejskiej.

3 lutego
Świat oczami Pietera Bruegla Starszego – codzienność, symbolika i wizje epoki / Magdalena Kucza-Kuczyńska
Wykład poświęcony twórczości Pietera Bruegla Starszego – jednego z najwybitniejszych malarzy niderlandzkiego renesansu – to podróż przez pełne detali sceny życia codziennego, alegorie moralne i satyryczne komentarze do rzeczywistości XVI wieku. Bruegel w niezwykły sposób łączył realizm z głęboką symboliką, ukazując zarówno radości, jak i troski swoich czasów. Podczas spotkania przyjrzymy się kluczowym dziełom artysty, ich ukrytym znaczeniom oraz kontekstowi historycznemu, w jakim powstawały.

10 lutego
Warszawskie ikony socrealizmu – MDM, Pałac Kultury i Nauki, Stadion Dziesięciolecia / Monika Miżołębska
Architektoniczny krajobraz Warszawy lat 50. XX wieku nadal był zdominowany przez ruiny i gruz. Jednak z ubóstwem i szarzyzną dnia codziennego kontrastowały nieliczne realizacje, które miały stanowić zarówno wizytówkę stolicy, jak i nowego ustroju państwa. W jaki sposób powstały trzy najsłynniejsze warszawskie obiekty z tych lat?

17 lutego
W królewskiej garderobie Ludwiki Marii Gonzagi / Magdalena Bialic
Królowa Ludwika Maria Gonzaga była z pochodzenia Francuzką i moda tego kraju była jej znana od dzieciństwa. Jej bujna uroda wspaniale wpisywała się w barokowy ideał i dodatkowo była podkreślana przez francuską modę tego okresu. To dzięki niej Polki na stałe dostały się w orbitę wpływów mody tego kraju, pozostając im wierne przez długi czas.

24 lutego
Recykling w sztuce dawnej / Karolina Zalewska
Nic, co cenne, nie mogło się zmarnować! W dawnych wiekach beneficjentami takiego myślenia były często kościoły różnych wyznań. Niemodne suknie z kosztownych materiałów i pasy kontuszowe służyły do szycia szat liturgicznych, świeckie naczynia przerabiano na kielichy mszalne, a biżuteria wykorzystywano do wykonania monstrancji. W tych wypadkach nie kierowano się jednak pobudkami ekologicznymi, ale przede wszystkim pobożnością. Bardziej praktyczne podejście do dawania rzeczom drugiego życia widoczne było w pałacach, dworach i mieszczańskich kamienicach.

3 marca
Olga Boznańska, artystka niezłomna / Emilia Maryniak
Dlaczego nazywamy Olgę Boznańską jedną z najwybitniejszych malarek końca XIX wieku? Na czym polegała oryginalność jej twórczego procesu? Cechująca artystkę determinacja do dziś inspiruje i fascynuje. Zapraszamy do wysłuchania wykładu o wybitnej twórczyni i nietuzinkowej osobowości.

10 marca
Piękne postaci polskiego designu / Magdalena Kucza-Kuczyńska
Wykład obejmie życiorysy i sztukę wybitnych polskich projektantek i projektantów 2. poł. XX wieku, takich jak Hanna Orthwein, Danuta Duszniak, Bohdan Lachert czy Lubomir Tomaszewski. Choć ich sztuka – tworzona w tak trudnych historycznie czasach – często gości w naszych domach, rzadko znamy ich nazwiska. Za kojarzonym przez nas Ćmielowem kryją się wybitne postaci polskiego designu. Ich twórczość zostanie zestawiona z pracami światowych artystów, takich jak Le Corbusier czy Ludwig Mies van der Rohe.

17 marca
Przez żołądek do serca / Lena Lewandowska
Afrodyzjaki to produkty spożywcze, którym od starożytności przypisywano wyjątkowe właściwości – miały one powodować zakochanie się lub zwiększać potencjał seksualny. Przyglądając się uważnie dawnym obrazom, zauważymy, że scenom o charakterze erotycznym często towarzyszy jedzenie: holenderskie kurtyzany oferują swym klientom strawę z ostryg i wina, a chłopaczkowie na wiejskich targach z dumą prezentują swym wybrankom koguty, ryby czy… marchewki! Podczas wykładu poznamy kilka najpopularniejszych afrodyzjaków, porozmawiamy o tym, do czego je wykorzystywano i prześledzimy ich obecność w dawnych dziełach sztuki.

24 marca
Pogaduszki przy herbacie / Beata Staniszewska
Herbata to dziś oczywistość. Dużo jednak czasu upłynęło i wiele kilometrów zostało pokonanych zanim ten wspaniały napój zadomowił się i spowszechniał na całym świecie. Koneserzy i znawcy podtrzymują dawne tradycje wiążące się z tym orientalnym napitkiem, a więcej o herbacie opowiedzą nam zachowane w muzeum związane z nią utensylia.

31 marca
Światło i kolor w malarstwie impresjonizmu / Monika Jabłońska
Czy malowanie światła było czymś nowym? Impresjoniści pokazali je w zupełnie inny sposób niż ich poprzednicy. Zamiast dokładnych konturów skupili się na chwilowym wrażeniu – migotaniu światła, zmieniających się barwach i atmosferze danej pory dnia. Ich paleta kolorów znacznie się rozszerzyła, bo korzystali z nowych farb i wiedzy o optyce. Prawa widzenia, kontrasty i czyste barwy zaczęły odgrywać w malarstwie kluczową rolę, czyniąc obrazy jaśniejszymi i bardziej żywymi.

7 kwietnia
Jak to jest zrobione? Tajemnice warsztatu artysty. Część 2 / Romualda Radwańska
W malarskim lub graficznym dziele sztuki oprócz treści, kompozycji, walorów estetycznych interesujące jest, jakimi środkami i za pomocą jakich technik czy narzędzi artysta osiągnął finalny efekt. Cykl trzech wykładów pomoże odpowiedzieć na pytanie, w jaki sposób dzieło sztuki zostało wykonane. Drugie spotkanie przybliży działania samego malarza, opowie o środkach, efektach malarskich, takich jak: modelunek światłocieniowy, laserunek, sfumato czy impasty. Dowiemy się, czym jest technika alla prima i co oznacza termin horror vacui. Opowieść zilustrują dzieła z kolekcji MNW oraz innych muzeów. Przy okazji dowiemy się, które dzieło malarskie ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie jest najstarsze, a które jest w kolekcji od początku jej istnienia, czyli od ponad 160 lat.

14 kwietnia
Historia medycyny… w pigułce! / Lena Lewandowska
Czy Hipokrates, którego przysięgę składają dziś lekarze, był postacią legendarną? Jak to się stało, że pokazy anatomiczne były pierwszymi biletowanymi widowiskami w dziejach Europy? Podczas wykładu w skrótowy sposób prześledzimy dzieje medycyny od czasów najdawniejszych po nowożytność. Naszą historię zilustrujemy obrazami przedstawiającymi lekarzy i szarlatanów przy pracy oraz rycinami z albumów anatomicznych, stanowiących pomoce dla chirurgów. Zobaczymy także dawne artefakty i utensylia, takie jak apteczka z kolekcji MNW, należąca być może do samego Stanisława Augusta.

21 kwietnia
Malarze, rysownicy i kartografowie w Łazienkach / Karolina Zalewska
Dla badaczy historii Łazienek Królewskich nieocenionym źródłem wiadomości o wyglądzie parku są dawne mapy, obrazy i rysunki. Dzięki nim możemy poznać układ alei i dróg dojazdowych w kolejnych stuleciach, zobaczyć wygląd pawilonów i pałaców oraz odbyć spacer wśród zieleni wraz z najelegantszym towarzystwem Warszawy. Naszymi przewodnikami w trakcie tej wycieczki w czasie będą miedzy innymi Zygmunt Vogel, Marcin Zaleski i zespół kartografów opracowujących tzw. plany Lindleya.

28 kwietnia
Europejska wizja Bliskiego Wschodu w okresie nowożytnym / Karolina Szymankiewicz
Od dawna wizerunek Bliskiego Wschodu i jego mieszkańców w oczach Europejczyków oscyluje między fascynacją a strachem. Z jednej strony wymiana handlowa zapewniała kontakty z barwną kulturą i zwyczajami, z drugiej jednak konflikty zbrojne podsycały grozę. Zjawiska te znalazły swoje odzwierciedlenie w nowożytnych dziełach sztuki, a ich przykłady zostaną omówione podczas wykładu.

5 maja

Gustav Klimt. Innowator czy tradycjonalista? / Paweł Bień

„Jeśli ktokolwiek chce mnie zrozumieć, powinien uważnie patrzeć na moje obrazy” – powiedział Klimt. Idąc tropem słów współtwórcy wiedeńskiej secesji, przyjrzymy się jego pracom olejnym i rysunkom, szukając odpowiedzi na pytanie, kim był naprawdę – wielkim innowatorem czy przywiązanym do dekoracyjności tradycjonalistą?

12 maja
Jak to jest zrobione? Tajemnice warsztatu artysty. Część 3 / Romualda Radwańska
W malarskim lub graficznym dziele sztuki oprócz treści, kompozycji, walorów estetycznych interesujące jest, jakimi środkami i za pomocą jakich technik czy narzędzi artysta osiągnął finalny efekt. Cykl trzech wykładów pomoże odpowiedzieć na pytanie, w jaki sposób dzieło sztuki zostało wykonane. Trzecie spotkanie odsłoni przed nami tajemnice i subtelności technik graficznych. Słuchacze dowiedzą się, czym różni się druk wypukły od płaskiego i poznają przykłady odbitek graficznych wykonanych w rozmaitych technikach, na przykład akwaforcie, linorycie, suchej igle i wielu innych. Wykład odpowie na pytanie, jak powstają kolorowe prace graficzne oraz ile odbitek możne powstać z jednej matrycy.

19 maja
Animaliści i nauka / Beata Staniszewska
Historia sztuki to również historia otaczającego nas świata. Wyczuleni na detale artyści dążyli do jak najwierniejszego przedstawiania różnych jego elementów, również zwierząt. W zależności od czasu i potrzeb pojęcie trafności oddania ich wyglądu ulegało zmianie, a z punktu widzenia dzisiejszej zoologii najbardziej interesujące są dzieła animalistów.

26 maja
Fotoreportaże tygodnika „Świat” / Monika Miżołębska
Tygodnik „Świat” przez 18 lat swego istnienia publikował fotoreportaże dokumentujące zarówno oficjalne uroczystości państwowe, jak i życie zwykłych ludzi – przechodniów, pracowników państwowych zakładów, artystów. Na łamach pisma można oglądać znajome ulice Warszawy i jej mieszkańców w zupełnie innej, dzisiaj już odległej, rzeczywistości. W czasach, gdy dalekie podróże były zwykle niemożliwe, fotograficzne relacje „Świata” dawały poczucie uczestnictwa i zrozumienia innych narodów i kultur.

2 czerwca
Bielizna – chroni, odmienia, kusi / Ewa Krawczyk
Zanim modna dama czy pan założyli olśniewające stroje, musieli przywdziać coś jeszcze – bieliznę. Jej funkcje były różne, ale łączył ją kolor. Do XX wieku bielizna pozostawała biała i zazwyczaj ukazywano ją tylko w niewielkim stopniu. Była ważnym składnikiem ubioru, formując np. szerokość sukni. Podczas wykładu obnażymy postacie z przeszłości i przyjrzymy się, co ukrywały oraz jak pokazywały się w buduarach wytworne kusicielki.

9 czerwca

Sztuka na eksport. Co nam mówią i jak badać niderlandzkie nastawy ołtarzowe? / Marcin Bogusz i Marta Bielicka

Wykład będzie poświęcony fenomenowi antwerpskich i brukselskich nastaw ołtarzowych. Odbędziemy podróż przez świat sztuki, religii i rzemiosła schyłku epoki gotyku. Retabula niderlandzkie, powstające w XV i na początku XVI wieku, należą do najbardziej złożonych i kunsztownych dzieł sztuki sakralnej tego czasu. Ich bogactwo formalne, ikonograficzne i techniczne czyni je wyjątkowym świadectwem duchowości epoki, dynamicznego rozwoju miast oraz warsztatów snycerko-malarskich w regionie dzisiejszej Belgii. Do opowiedzenia tej historii jako przykład posłuży nam Poliptyk z Pruszcza Gdańskiego, przechowywany w Zbiorach Sztuki Średniowiecznej. W czasie wykładu omówimy jego miejsce na tle ówczesnej produkcji warsztatowej i najnowsze metody badania dzieł sztuki.

16 czerwca

Eksperymentalne techniki fotograficzne / Hanna Doroszuk

Na wykładzie posłuchamy o historii awangardowych technik fotograficznych rozwijanych od lat 20. XX wieku. Puntem wyjścia będzie zakup heliografik Karola Hillera do zbiorów MNW w 2025 roku. Omówione zostaną dzieła polskie i zagraniczne, ze szczególnym uwzględnieniem eksperymentów surrealistycznych.

23 czerwca

Ulotne piękno. Symbolika motyla w holenderskich martwych naturach / Tomasz Żegliński

Martwe natury to coś więcej niż popis kunsztu artystów czy proste naśladowanie rzeczywistości. W czasach złotego wieku malarze holenderscy znaleźli sposób, aby zamknąć w nich pola bitwy, historie ludzkich rozterek, a nawet przepis na godne życie. Przyjmując perspektywę badacza natury, sprawdzimy, czy te kruche istoty mogą nauczyć nas czegoś o największych cnotach i najgorszych przywarach człowieka.

30 czerwca

Przepis na katedrę / Barbara Tichy

Przepisy prawa kanonicznego jasno określają funkcję kościoła katedralnego w administracji diecezji. Rola, jaką katedra odgrywała w społeczności mieszkańców miasta, którzy przez wiele pokoleń wznosili jej mury, okazuje się opowieścią dużo bardziej złożoną. Przyjrzymy się budowniczym średniowiecznych katedr, ich warsztatom i ideom, za którymi podążali. Wyzwania, z jakimi przyszło się zmierzyć współczesnym konserwatorom po pożarze katedry Notre-Dame w Paryżu, okazały się w swej istocie kontynuacją dzieła średniowiecznych rzemieślników.

Przed podjęciem decyzji o uczestnictwie w zajęciach edukacyjnych prosimy o zapoznanie się z regulaminem – udział w zajęciach jest równoznaczny z jego akceptacją.

Koordynacja: Barbara Tichy / Dział Edukacji